110 termin
| Qısaltma | Tam ifadə | İzah |
|---|---|---|
| 3PL# | Üçüncü tərəf lojistikası | Müəssisələrin anbar, paylama və s. lojistika fəaliyyətlərini xarici təminatçıya (autsorsinq) həvalə etməklə həyata keçirdiyi fəaliyyətlərdir. |
| 4PL# | Dördüncü tərəf lojistikası | Müəssisələrin lojistika təşkili və idarəetməsini xarici təminatçıya həvalə etməklə həyata keçirdiyi fəaliyyətlərdir. 4PL təminatçıları adətən bütün təchizat zəncirini istehsalçı və ya xidmət təminatçısı adından idarə edir. |
| ADR# | Təhlükəli yük – avtomobil yolu | Təhlükəli yüklərin avtomobil yolu ilə beynəlxalq daşınması haqqında Avropa Sazişi |
| AGS# | Aden Gulf Surcharge | Ədən körfəzindən keçid üçün risk əlavə haqqı |
| AGV# | Avtomatik idarə olunan nəqliyyat vasitəsi | Sürücüsüz olaraq müxtəlif istehsal və anbar stansiyaları arasında hərəkət etmək üçün proqramlaşdırılmış araba, palet və ya sini kimi avtomatik vasitələrdən istifadə edən robot / material daşıma sistemi. Bu sistemlər tələb olunan işçi sayını məhdudlaşdıraraq səmərəliliyi artırmaq, məhsullara dəyən zərəri və ümumi xərcləri azaltmaq üçün istifadə olunur. |
| AS-RS# | Avtomatik saxlama və götürmə sistemləri | Yükləri müəyyən saxlama yerlərinə avtomatik yerləşdirən və oradan götürən müxtəlif kompüter idarəli sistemlər |
| ATA# | Actual Time of Arrival | Faktiki gəliş vaxtı |
| ATA-Carnet# | ATA Karneti | Malların müvəqqəti ixracını və idxalını təmin edən sənəd |
| ATD# | Actual Time of Departure | Faktiki yola düşmə vaxtı |
| AWB# | Air WayBill | Hava yolu qaiməsi |
| B-L# | Bill of Lading | Dəniz yolu konosamenti |
| B100# | Biodizel | “B100 biodizel standartına (NS-EN14214) uyğun bioloji əsaslı yanacaqdır. B100 100% raps toxumu metil efirindən (RME) ibarətdir.” |
| B2B# | Business to Business | Şirkətlərarası ticarət |
| B2C# | Business to Consumer | Son istehlakçıya yönəlik ticarət |
| BAF# | Bunker Adjustment Factor | Neft qiymətlərindəki dəyişkənliyə qarşı gəmi sahiblərinin tələb etdiyi fraxt əlavə haqları |
| Barcode# | Barkod | Barkod nömrəsi |
| Break-bulk# | Ayrı-ayrılıqda yüklənməli olan, intermodal konteynerlərdə və ya neft, taxıl kimi tökmə halda olmayan mallar | Bu cür yük daşıyan gəmilərə ümumi yük gəmiləri deyilir |
| CAF# | Currency Adjustment Factor | Valyuta məzənnələrindəki dəyişkənliyə qarşı gəmi sahiblərinin tələb etdiyi fraxt əlavə haqları |
| Cbm# | Kubmetr | Hər tili 1 m olan kubun həcmi – m3 |
| Certificate of Origin# | Mənşə sertifikatı | Mənşə sertifikatı |
| CFR# | Cost and Freight | Fraxt göndərənə, sığorta alıcıya aiddir |
| Chargeable weight# | Hesablanan çəki | Tutulan yerə görə çəki əsasında fraxtın hesablanması |
| Chassis# | Şassi / yarımqoşqu | Konteyner daşımaları üçün şassi |
| CIF# | Cost, Insurance and Freight | Fraxt və sığorta göndərənə aiddir |
| CIP# | Carriage and Insurance Paid to | Fraxtı və sığortası ödənmiş, ixrac gömrük rəsmiləşdirməsi aparılmış şəkildə daşıyıcıya təhvil |
| CMR# | Beynəlxalq yükdaşıma qaiməsi | Hüquqi qüvvəyə malik beynəlxalq avtomobil yükdaşıma sənədi |
| Co2# | Karbon dioksid | Karbon dioksid rəngsiz qazdır və qlobal istiləşmə ilə bağlı ən mühüm qazlardan biridir. |
| Co2e# | Karbon dioksid ekvivalenti | “CO2e əsasən bütün istixana qazlarının qlobal istiləşmə potensialını ifadə edir. Başqa sözlə, müxtəlif istixana qazlarının təsiri eyni istiləşməyə səbəb olacaq CO2 miqdarı ilə ifadə olunur. Sadə desək, CO2e bütün istixana qazlarını bir göstəricidə toplayır.” |
| COD# | Cash on Delivery | Çatdırılma zamanı nağd ödəniş, faktura mümkün deyil |
| COD# | Change of Destination | Razılaşdırılmış çatdırılma ünvanının dəyişdirilməsi |
| Consignee# | Alıcı | Alıcı |
| Consignor# | Göndərən | Malların göndərəni malların göndərildiyi yerdir |
| Control Tower# | İdarəetmə qülləsi | Müəssisələr üçün təchizat zəncirini və məhsul axınını problemsiz idarə edən və inkişaf etdirən ekspert qrupları |
| Conversion key# | Ölçü vahidləri cədvəli | Ölçü vahidləri arasında çevirmə üçün əsas götürülən cədvəl |
| CPT# | Carriage Paid To | Fraxtı ödənmiş şəkildə daşıyıcıya təhvil |
| Cross docking# | Kross-dokinq | Təchizatçılardan gələn malların anbarda yerləşdirilmədən müəyyən müddət ərzində göndərmə nöqtələrinə yollanması |
| DAP# | Delivered at Place | Vergi və rüsumlar istisna olmaqla alıcıya təhvil |
| DAT# | Delivered at Terminal | Alıcının terminalına təhvil |
| DDP# | Delivered Duty Paid | Rüsumları ödənmiş şəkildə alıcıya təhvil |
| Deep sea# | Açıq dəniz | Qitələrarası dəniz daşımaları |
| Demurrage# | Demerec | İcazə verilən pulsuz müddətdən artıq avadanlığın saxlanmasına görə tətbiq edilən icarə tarifi |
| Detention# | Gecikmə haqqı | Konteyner icarə haqqı |
| DGR# | Dangerous goods regulations | Təhlükəli yük qaydaları – hava yolu daşımaları |
| Dry bulk cargo# | Quru tökmə yük | Qablaşdırılmamış quru tökmə yük: qum, taxıl və s. |
| Dökme# | Böyük miqdarda qablaşdırılmadan daşınan yüklər | Xam neft, taxıl, kömür və ya çınqıl kimi maye, dənəvər formada və ya nisbətən kiçik bərk kütlələr şəklində olan materialı ifadə edir. |
| EAN# | European Article Numbering | Avropa barkod kodu |
| EcoVadis# | EcoVadis | EcoVadis şirkətlərə hərtərəfli davamlılıq reytinqi xidməti göstərir. EcoVadis reytinqi Ətraf mühit, Əmək və İnsan hüquqları, Etika və Davamlı satınalma daxil olmaqla geniş qeyri-maliyyə idarəetmə sistemlərini əhatə edir. Hər şirkət ölçüsü, yerləşdiyi yer və sənayesi ilə bağlı əhəmiyyətli mövzular üzrə qiymətləndirilir. |
| EDI# | Electronic Data Interchange | Proqramlar arasında elektron məlumat mübadiləsi |
| eMethanol# | eMetanol | E-metanol yaşıl hidrogen və sənaye mənbələrindən tutulan karbon dioksidin birləşdirilməsi ilə istehsal olunur. Yandıqda hələ də müəyyən istixana qazları buraxır, lakin adi dəniz yanacağından daha az karbon dioksid, azot oksidləri, kükürd oksidləri və hissəcik maddələr yayır. |
| Emission Calculations# | Emissiya hesablamaları | “Emissiya hesablamaları fərd, təşkilat, məhsul və ya tədbir tərəfindən yaradılan istixana qazı (İQ) və karbon dioksid emissiyalarının birbaşa və dolayı həcmini hesablayır. Əməliyyat xərclərini artıran həddindən artıq enerji istifadəsini və digər səmərəsizlikləri aşkar etməyə və ətraf mühiti qorumağa kömək edir.” |
| ERP# | Enterprise resource planning | Müəssisə resurslarının planlaşdırılması – əsas biznes proseslərinin adətən real vaxtda, proqram təminatı və texnologiya vasitəsilə inteqrasiyalı idarə edilməsi |
| ETA# | Estimated Time of Arrival | Təxmini gəliş tarixi |
| ETD# | Estimated Time of Departure | Təxmini yola düşmə tarixi |
| EUR-1 certificate# | EUR-1 sertifikatı | EUR-1 mal hərəkəti sertifikatı |
| EXW# | Ex Works | Satıcının malı müəyyən yerdə hazır saxladığını və daşıma xərclərini alıcının ödədiyini bildirən beynəlxalq ticarət termini |
| FAS# | Free Alongside Ship | Gəmi bortu yanında təhvil |
| FCA# | Free Carrier | Müəyyən yerdə, alıcının daşıyıcısına və s. təhvil |
| FCL# | Full Container Load | Tam konteyner yüklənməsi |
| Feeder# | Fider gəmisi | Aktarma limanları arasında işləyən gəmilər |
| FEU -/FFU# | Forty Equivalent Unit / Forty Foot Unit | 40 futluq konteyner ekvivalent vahidi |
| FOB# | Free On Board | Gəmi göyərtəsinə təhvil, fraxtı alıcı ödəyir |
| FSC# | Fuel SurCharge | Yanacaq qiymətləri artdıqda gəmi sahiblərinin tələb etdiyi fraxt əlavə haqları |
| FTL# | Full Truck Load | Mallarla tam yüklənmiş yük maşını |
| GHG Calculations# | İstixana qazı hesablamaları | “Karbon izi istixana qazı emissiyalarının CO2 ekvivalenti ilə hesablandığı CO2 ölçüsüdür. CO2 qazı CO2 ekvivalentinin bir hissəsidir. İstixana qazları qlobal istiləşməyə səbəb olan CO2-dən başqa qazları da əhatə edir.” |
| GSP Certificate# | Ümumiləşdirilmiş Preferensiyalar Sistemi sertifikatı | Ümumiləşdirilmiş Preferensiyalar Sistemi (ÜPS) çərçivəsində preferensial mənşə; Forma A |
| HAWB# | House Air WayBill | Hava yolu ara qaiməsi |
| HAZMAT# | Hazardous Material | Təhlükəli yük – hava yolu daşımaları |
| HBL# | House Bill of Lading | Dəniz yolu ara konosamenti |
| IATA# | International Air Transport Association | Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası |
| IOD# | Information on delivery | Çatdırılma haqqında məlumat |
| LCL# | Less than Container Load | Qismən konteyner yüklənməsi |
| Lm# | Yükləmə metri | Malların nəqliyyat vasitəsində tutduğu hər metr döşəmə sahəsi |
| Lo-Lo# | Lift on / Lift off | Kranla yükləmə / boşaltma |
| MAWB# | Master Air WayBill | Hava yolu əsas qaiməsi |
| MBL# | Master Bill of Lading | Dəniz yolu əsas konosamenti |
| Missing IOD# | Çatışmayan IOD | Çatışmayan IOD, malların çatdırılması haqqında məlumat yoxdur |
| NMHC# | Qeyri-metan karbohidrogenlər | NMHC metan istisna olmaqla bütün karbohidrogen hava çirkləndiricilərinin cəmidir. |
| Notify party# | Bildiriş ünvanı | Gəlişdə məlumatlandırılmalı olan tərəf |
| NOx# | Azot oksidləri | “NOx azot tərkibli qazların, xüsusilə NO, NO2 və N2O3 azot oksidlərinin qarışığıdır. NOx havanın çirklənməsinə səbəb olur və fotokimyəvi dumanın mühüm komponentidir.” |
| NVOCC# | Non Vessel Operating Common Carrier | Gəmi sahibi olmayan, konosament verə bilən ümumi daşıyıcı |
| PDA# | Skaner | Etiketlərdəki barkodu oxumaq üçün əl skaneri |
| POD (road freight)# | Çatdırılma təsdiqi | Alıcının imzasını daşıyan və malın təhvilini sübut edən sənəd – avtomobil daşımaları üçün |
| POD (sea freight)# | Port Of Discharge | Boşaltma limanı |
| POL# | Port Of Loading | Yükləmə limanı |
| Project Cargo# | Layihə yükü | Böyük, ağır, yüksək dəyərli və ya (nəzərdə tutulduğu layihə üçün) kritik avadanlıq hissələrinin milli və ya beynəlxalq daşınmasını ifadə edən termin. Çox vaxt ağır yük daşıması da adlanır. |
| Reefer# | Soyuducu konteyner | Soyuducu qurğusu olan konteyner |
| Ro-Ro# | Ro-Ro gəmisi | Təkərli nəqliyyat vasitələrinin daşınmasında istifadə olunan Ro-Ro gəmisi |
| SBTi# | Elmi əsaslı hədəflər təşəbbüsü | Science Based Targets təşəbbüsü şirkətlərin iddialı iqlim fəaliyyətlərini istiqamətləndirmək üçün yaradılıb. |
| SCM# | Təchizat zəncirinin idarə edilməsi | Mal və xidmət axınının idarə edilməsi; xammalın, prosesdə olan ehtiyatların və hazır məhsulların mənşə nöqtəsindən istehlak nöqtəsinə daşınması və saxlanmasını əhatə edir. Bir-biri ilə əlaqəli şəbəkələr, kanallar və müəssisələr son müştərilərin ehtiyac duyduğu məhsul və xidmətlərin təqdimində təchizat zəncirində birləşir. |
| SECA# | Kükürd emissiyasına nəzarət zonası | Dəniz daşımaları üçün emissiyaya nəzarət zonaları. Bəzi coğrafi bölgələrdə dəniz daşımalarına xüsusi emissiya limitləri tətbiq olunur; orada fəaliyyət göstərən şirkətlər adi yanacaqdan daha az kükürd emissiyası yaradan yanacaqdan istifadə etməlidir. Bu yanacağın dəyəri fraxt alıcısına SECA əlavə haqqı kimi hesablanır. |
| Shipper# | Göndərən | Göndərən |
| Short sea# | Qısa məsafəli dəniz daşımaları | Qısa məsafəli dəniz daşımaları |
| SLA# | Service Level Agreement | Çatdırılma müddətləri üzrə xidmət səviyyəsi sazişi |
| SOx# | Kükürd oksidləri | Əsasən kükürdlü yanacaqların yanmasından atmosferə buraxılan kükürd oksidləri (SO2, SO3) emissiyaları; havanın çirklənməsinə və turşu yağışlarına səbəb olur. |
| SSC# | Security SurCharge | Təhlükəsizlik risklərinə qarşı gəmi sahiblərinin tələb etdiyi fraxt əlavə haqları |
| Stevedore# | Stividor | Yükləmə/boşaltma işçisi və ya şirkəti |
| Stripping# | Konteynerin boşaldılması | Konteynerin boşaldılması |
| Stuffing# | Konteynerin doldurulması | Konteynerin yüklənməsi |
| Sustainability rating# | Davamlılıq reytinqi | Davamlılıq reytinqi şirkətin ekoloji və sosial məsuliyyət baxımından nə qədər yaxşı nəticə göstərdiyinin ölçüsüdür. |
| TEU# | Twenty foot Equivalent Unit | 20 futluq konteyner ekvivalent vahidi |
| THC# | Terminal Handling Charge | Limanda yığma və yükləmə-boşaltma haqları |
| TMS-TA# | Nəqliyyatın idarə edilməsi sistemi | Daşıma əməliyyatları ilə bağlı təchizat zənciri idarəetməsinin alt hissəsidir və müəssisə resurslarının planlaşdırılması (ERP) sisteminin bir hissəsi ola bilər |
| Tonnkilometer# | Ton-kilometr | Daşınan malların çəkisi və məsafəsi. 10 ton yükün 2 km daşınması 20 ton-kilometrə bərabərdir. |
| Transit harbour# | Tranzit liman | Tranzit liman |
| ULD# | Unit Load Device | Vahid yükləmə qurğusu (hava yükü) |
| VAL# | Valuable Cargo | Qiymətli yük: kiloqramı 1000 USD və daha yuxarı dəyəri olan göndərişlər |
| W-M# | Weight / Measurement | Çəki / ölçülər |
| Wet bulk cargo# | Maye tökmə yük | Neft və s. kimi maye, qablaşdırılmamış tökmə yüklər |
| WMS# | Anbarın idarə edilməsi sistemi | Anbarın fəaliyyətini və daxili paylama mərkəzi sistemini optimallaşdırmaq üçün hazırlanmış proqram təminatı |
| Zero Emissions# | Sıfır emissiya | İstixana qazı emissiyasının olmaması deməkdir. |
